Δευτέρα 18 Μαρτίου 2024

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ

© Dimitrs Gallo
  Πώς να αποχωριστείς το καλοκαίρι, όταν σου έχουν απομείνει κάποιες ημέρες κανονικής αδείας, κι οι φίλοι σου, οι ζεστοί κι εγκάρδιοι βορειοελλαδίτες, σε προσκαλούν στην πατρίδα τους, λέγοντάς σου πως: «Σαν τη Χαλκιδική δεν έχει»; Το κάλεσμα πρόκειται για έναν ωραίο, πλούσιο, εύφορο, φυσικό τόπο, ο οποίος συνδυάζει βουνό και θάλασσα.

  Η Χαλκιδική είναι περιοχή της Μακεδονίας, η οποία συνιστά γεωγραφικά την απόληξη της Κεντρικής Μακεδονίας στο Αιγαίο Πέλαγος από το οποίο περιβρέχεται. Διαθέτει σμαραγδένιες παραλίες, πυκνά πευκοδάση, ξενοδοχεία, μικρούς οικισμούς στη θάλασσα με ψαροταβέρνες και καφέ, beach bar στους ορμίσκους, αρχαιολογικούς χώρους και παραδοσιακά χωριά.

  Στην Χαλκιδική επιλέγεις. Beach bar ή απομόνωση σε κάποιον όρμο ή σε έναν κρυφό κολπίσκο; Διαμονή σε πολυτελές ξενοδοχείο ή σε ένα μικρό χωριό; Η Χερσόνησος της Χαλκιδικής είναι όμορφη να την επισκεφθείς όλες τις εποχές του χρόνου κι όχι μοναχά τις ημέρες του θέρους, που κατακλύζεται από Έλληνες τουρίστες και ταξιδιώτες της Βόρειας Ευρώπης και των γειτονικών χωρών.

© Giannis Zargonis
  Το Αρχιπέλαγος εισχωρεί βαθιά μέσα στην Χαλκιδική σχηματίζοντας τα τρία πόδια, τις επιμήκεις χερσονήσους από δυτικά προς ανατολικά, της Κασσάνδρας (Παλλήνης ή Κασσανδρείας ή Φλέγρας), της Σιθωνίας (ή Λογγού) και του Άθωνος (ή Ακτής). Βορειοανατολικά βρίσκεται η χερσόνησος Μαρμάρι ή Μπροστόμνιτσα, η οποία χωρίζει τον Ακάνθιο από τον Στρυμονικό κόλπο. Βόρεια και βορειοδυτικά η Χαλκιδική ενώνεται με τον κορμό της Μακεδονίας μέσω της Θεσσαλονίκης. Η Χαλκιδική διαιρείται διοικητικά στον νομό της Χαλκιδικής, με πρωτεύουσα τον Πολύγυρο, και στην Αυτόνομη Μοναστική Πολιτεία του Αγίου Όρους. Το βόρειο κομμάτι της Χαλκιδικής ανήκει στον νομό της Θεσσαλονίκης. 

  Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο της ιστορίας για τον τόπο, το αποικιακό κράτος της Χαλκιδικής είχε αποικίες των Ευβοέων, οι οποίες σχημάτισαν την ομοσπονδιακή ένωση, το Κοινό των Χαλκιδέων με βάση την Όλυνθο. Στην ένωση προστέθηκαν οι Ευβοϊκές αποικίες της Πιερίας, Πύδνας και Μεθώνης. Η Χαλκιδική κατακτήθηκε από τον Φίλιππο Β' κι ενσωματώθηκε στο Μακεδονικό Βασίλειο. Η Χαλκιδική καταδυναστεύτηκε από τους Ρωμαίους και τους Τούρκους.

   Ο στρατός της Χαλκιδικής ήταν άριστος. Η Χαλκιδική απελευθερώθηκε το πρωί της 18ης Οκτωβρίου 1912. Οι περίπου 2000 Τούρκοι στρατιώτες, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στον Πολύγυρο, εγκατέλειψαν την Χαλκιδική μετά από ένα τέχνασμα του μητροπολίτη Κασσανδρείας Ειρηναίου. Υψώθηκε η ελληνική σημαία στο καμπαναριό του ιερού ναού του Αγίου Νικολάου και κτύπησαν χαρμόσυνα οι καμπάνες. Με την συνθήκη του Βουκουρεστίου, την 28η Ιουλίου 1913, οριστικοποιήθηκαν τα σύνορα στα Βαλκάνια κι η απελευθέρωση της Χαλκιδικής.

  Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923-1924, στην Χαλκιδική εγκαταστάθηκαν οικογένειες Ελλήνων προσφύγων από την Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και την Ανατολική Ρωμυλία, και δημιουργήθηκαν 27 νέοι οικισμοί. Οι Μικρασιάτες επέλεξαν τα παράλια, μια και προήλθαν από παραθαλάσσιους οικισμούς της Μικράς Ασίας, όπως και τα μετόχια του Aγίου Όρους. Σε κάποιους από τους οικισμούς δόθηκαν ονόματα τιμής ένεκεν των αλησμόνητων πατρίδων, όπως είναι η Σωζόπολη, από την Σωζόπολη της Ανατολικής Ρωμυλίας, η Νέα Τρίγλια, από την Τρίγλια της Μικράς Ασίας κι η Νέα Ηράκλεια, από την Ηράκλεια της Ανατολικής Θράκης. Οι νοικοκυραίοι, προκομμένοι και χαρισματικοί πρόσφυγες συνέβαλαν δυναμικά στην κοινωνική, την οικονομική και την πολιτιστική ανάπτυξη της Χαλκιδικής.

   Αφήνοντας για λίγο την ένδοξη ιστορία του τόπου, σημείο αναφοράς της περιοχής είναι η πλούσια γεωλογικά ωραιότητα κι η αρχοντιά της. Εδώ έχεις την ευκαιρία να επιλέξεις μία από τις 89 παραλίες, με τα καθαρά, γαλανά και κρυστάλλινα νερά της ακτογραμμής των 550 χιλιομέτρων. Μπορείς να επισκεφθείς νησάκια κολυμπώντας, κάνοντας κανό και SUP.

  Τα νερά στην Χαλκιδική είναι κρυσταλλένια, «εκκωφαντικά» και τιρκουάζ. Τα πεύκα, είναι φορές, που αγγίζουν, αγκαλιάζουν την παραλία, με την λευκή άμμο, η οποία άλλοτε χρυσαφίζει. Εμπειρία μοναδική είναι να βουτήξεις στα νερά στις Καβουρότρυπες, στο Μικρό και το Μεγάλο Καρύδι, στην Καλόγρια, στην Κρυοπηγή, στον Άγιο Μάμα, στην Σάνη, στην Άφυτο, στην Φούρκα, στον Άγιο Ιωάννη και στον Γλαρόκαβο. Η ομορφιά σε αυτές τις παραλίες δεν περιγράφεται επακριβώς με τις λέξεις. Απλώς, απολαμβάνεις αυτό που ζεις.

  Πλάσε στη φαντασία σου την εξής εικόνα. Ανοίγεις τα μάτια σου το πρωί κι αντικρίζεις ονειρεμένα, διάφανα νερά και φυσικές ομορφιές. Είναι υπέροχο να δροσίζεσαι στα εξαίσια νερά, κάτω από τον καυτό και χρυσαφένιο ήλιο του θέρους. Είναι εκθαμβωτικό να βλέπεις τον ήλιο να δύει και να θωρείς τα ποικίλα χρώματα που παίρνει ο ουρανός.


  Οδεύοντας προς την Χαλκιδική, μία εικόνα μένει ανεξίτηλη στις θύμησες του νου και της καρδιάς. Οι ασημένιες και φωτεινές ακτίνες του ήλιου, οι οποίες πέφτουν κι ακουμπούν πάνω στα νερά, τα οποία βρέχουν τη διώρυγα της Ποτίδαιας... Πίσω από τη διώρυγα αντικρίζεις τον ισθμό της χερσονήσου της Κασσάνδρας, ένα έργο, το οποίο μας κληροδότησε ο βασιλιάς της Μακεδονίας Κάσσανδρος προς διευκόλυνση της ναυσιπλοΐας και προστασίας της πόλης.

  Οι άνδρες μπορούν να φιλοξενηθούν σε μία από τις είκοσι Ιερές Μονές και τα μοναστικά ιδρύματα του Αγίου Όρους, το οποίο έχει ιστορία πάνω από 1000 χρόνια. Οι Καρυές αποτελούν το διοικητικό κέντρο του Αγίου Όρους, το οποίο συνιστά αυτοδιοίκητο τμήμα του Ελληνικού Κράτους. Το Άγιος Όρος είναι το κέντρο του Ορθοδόξου Χριστιανικού Μοναχισμού κι έχει μνημεία με αξία εθνική, ιστορική, θρησκευτική, γραμματειακή και πολιτισμική. Οι γυναίκες μπορούν να κάνουν τον περίπλου του Αγίου Όρους μέχρι την σκήτη της Αγίας Άννας. Είναι θαυμάσιες οι στιγμές στον περίπλου, που οι γλάροι σε συντροφεύουν στο ταξίδι και κάποιες φορές οι ταξιδιώτες φιλεύουν τα πουλιά με ότι τρόφιμο έχουν, κι αυτά έρχονται στο χέρι σου... Σε τούτο τον ευλογημένο τόπο, νιώθεις το μεγαλείο της Ορθοδοξίας και την Παναγιά, να σε φρουρεί.

© Katerina Katopis
  Αξία έχει να επισκεφθείς την αρχαία Τορώνη, τον Παρθενώνα στους πρόποδες του Ίταμου, την παλαιά πόλη της Νικήτης, την Ιερισσό (την αρχαία Άκανθο), τα δώδεκα Μαντεμοχώρια, τα πάλαι ποτέ πολύτιμα για την εξόρυξη κοιτασμάτων χρυσού κι αργύρου, το Παλαιοχώρι, το Νεοχώρι, το Πευκοχώρι, τη Μεγάλη Παναγία (κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν Αρεβενίκια ή Ρεβενίκια), τη Στρατονίκη, τον Χανιώτη, το Πολύχρονο, τα Νέα Μουδανιά, τον Νέο Μαρμαρά, την Νέα Καλλικράτεια, την Νέα Πλάγια, την Νέα Ρόδα, την Βουρβουρού, τον Άγιο Νικόλαο, το Κορτήρι, την Ολυμπιάδα, τα Πυργαδίκια, τα Φλογητά και την Γερακινή. 

  Ο τόπος έχει εύφορο και ξερό κλίμα κι εν συναρτήσει με τον δροσερό και βουνίσιο αέρα, στο μέρος τούτο παράγεται οίνος από τους απέρνατους αμπελώνες. Ξεχωριστές είναι οι ποικιλίες Ασύρτικο, Μαλαγουζιά, Ροδίτης, Ξυνόμαυρο και Λυμνιό. Οι μοναχοί του Αγίου Όρους, του Περιβολιού της Παναγιάς, παράγουν διαλεχτό κρασί. Ενδιαφέρον έχει για τον επισκέπτη να ακολουθήσει τη Διαδρομή του Κρασιού της Χαλκιδικής, η οποία αρχίζει από το οινοποιείο του Τσάνταλη στον Άγιο Παύλο, συνεχίζει στο Κτήμα Πόρτο Καρράς, ανηφορίζει στο Κτήμα Κλαούντια Παπαγιάννη της Αρναίας και καταλήγει στον αμπελώνα της οινοποιείας Τσάνταλη, στο Μετόχι Χρωμίτσας, στο οινοποιείο Μυλοπόταμος, στο Ιερό Κελί του Αγίου Ευσταθίου.

© Davie Terry
  Οι λάτρεις της φύσης και της πεζοπορίας στην Χαλκιδική μπορούν να φορέσουν τα ορειβατικά ή τα αθλητικά παπούτσια τους και με το σακίδιο στον ώμο να ακολουθήσουν κάποιο από τα ορειβατικά μονοπάτια, τα οποία βρίσκονται διάσπαρτα και να διασχίσουν διαδρομές, να γνωρίσουν τους Καταρράκτες της Βαρβάρας, τα αρχαία μνημεία, τα Αρχαία Στάγειρα και το δάσος της Κρυοπηγής.
 

  Η περιοχή είναι αξιόλογη κοιτασματολογικά σε πετρώματα και μεταλλεύματα, τα οποία δίνουν την δυνατότητα στους ντόπιους να οικοδομήσουν και να ενισχύσουν την οικονομική τους δράση. Το υπέδαφος του τόπου χαρίζει στον επισκέπτη την ευκαιρία να κάνει μια μεταλλευτική περιήγηση μέσα από γεωδιαδρομές, οι οποίες έχουν ολούθε τα ίχνη της εξορυκτικής δραστηριότητας.


  Αν αγαπάς τα έλατα, το χωριό του Ταξιάρχη, θα σε ανταμείψει με το όμορφο δασώδες βουνό του Χολομώντα. Ο μεγάλος οικισμός, ο οποίος παλαιά ονομαζόταν Λούκοβη, οφείλει το όνομά του στον Αρχάγγελο Μιχαήλ, χάριν του οποίου το 1977 χτίστηκε ναός σταυροειδής με τρούλο, από πέτρα του όρους Χολομώντα. Η θαυματουργή εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ χρονολογείται το 1872, φυλάσσεται στον ναό και προέρχεται από τη Μονή Δοχειαρίου, μετόχι της οποίας ήταν η περιοχή, όπου είναι το χωριό σήμερα. Στο ναό υπάρχουν εκκλησιαστικό μουσείο, ιερά κειμήλια και λείψανα αγίων. Η εκκλησία εορτάζει στις 6 Σεπτεμβρίου, στο Αρχαγγελούδι, και στις 8 Νοεμβρίου. Οι κάτοικοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία, την υλοτομία, την καλλιέργεια ελάτου για τα χριστουγεννιάτικα δέντρα, το κτίσιμο και τον αγροτουρισμό. Το χωριό προσελκύει επισκέπτες όλο το έτος, μια και έχει διατηρητέα κτήρια, δείγματα της τοπικής αρχιτεκτονικής, όπως είναι η οικία του Μακεδονομάχου οπλαρχηγού, καπετάν Ιωάννη Παρλιάρη. Το χωριό του Ταξιάρχη διαθέτει ταβέρνες, πετρόκτιστη πλατεία, ξωκλήσια, παραδοσιακά σπίτια, ξενώνες, το Χάνι, τη μεγάλη βρύση Σιποτούρα, το Κάτω Πηγάδι και την περιοχή Αρκουδόλακκας. Στις αρχές Σεπτεμβρίου γίνεται η μανιταρογιορτή, κατά την οποία οι γυναίκες κερνούν τηγανιτά μανιτάρια τους παρευρισκομένους κι έπεται γλέντι.
© Katerina Katopis

  Οι οπαδοί του θαλάσσιου ύδατος και των γαλανών νερών, έχουν την ευκαιρία να εξερευνήσουν τον βυθό, να παρακολουθήσουν μαθήματα ιστιοπλοΐας, να ενοικιάσουν ιδιωτικό σκάφος ή να κάνουν κάποιο θαλάσσιο σπορ, όπως, τζετ σκι και κανό, παίζοντας με τα κύματα. 

  Σπουδαίο σημείο στην Χαλκιδική είναι το Ανθρωπολογικό Μουσείο Πετραλώνων. Στο σπήλαιο βρέθηκε κρυμμένο μέσα σε σταλαγμιτική ύλη, το κρανίο του αρχανθρώπου ηλικίας 700.000 ετών, το οποίο ανήκε σε έναν υπερήλικα της τότε εποχής, ηλικίας 30-35 ετών. Στο σπήλαιο υπάρχουν σταλακτίτες, οι οποίοι γυαλίζουν στο σκοτάδι, όπως και νάνοι σταλαγμίτες. 

  Αυθεντικά και γραφικά χωριά για σεργιάνι είναι η Αρναία κι η Άφυτος. Ο τόπος έχει καλντερίμια, πέτρα, παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Μακεδονίας, έργα αναστήλωσης και μουσεία. Εδώ βλέπεις πως ζούσαν οι Μακεδόνες στο παρελθόν. 

  Σημαντικό ιστορικό σημείο για περιήγηση είναι τα Αρχαία Στάγειρα, η γενέτειρα, η πατρίδα του Αριστοτέλη, ενός από τους μεγαλύτερους Έλληνες φιλοσόφους. Στο Άλσος του Αριστοτέλη υπάρχουν τα όργανα του φιλοσόφου, η πυξίδα, το εκκρεμές και το πρίσμα. 

© Aleksandar Matic


  Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αρχαία Όλυνθος, όπου αντιλαμβάνεσαι πως ήταν οργανωμένο το Ιπποδάμειο πολεοδομικό σύστημα, το οποίο συνιστά θεμέλιο στην σημερινή πολεοδομία. Στον αρχαιολογικό τόπο υπάρχουν οικίες, λεωφόροι και κοινόχρηστοι χώροι. Η θέα από αυτό το σημείο είναι πανοραμική. 

  Στο νότο της Σιθωνίας, πίσω από τα απόκρημνα βράχια, υπάρχει το Πόρτο Κουφό, το μεγαλύτερο κι ασφαλές λιμάνι στην Βόρεια Ελλάδα, μέσα από ένα στενό άνοιγμα 300 μέτρων. Ο αρχαίος «Τορωναίος λιμήν» αποκαλείτο Κωφός λιμήν, καθώς όταν είσαι μέσα στον κόλπο, δεν ακούς τη θάλασσα.

  Στην Χαλκιδική μπορείς να μείνεις σε κάποια από τις μονάδες πολυτέλειας πολλών αστέρων, όπου προσφέρονται υπηρεσίες υψηλών προδιαγραφών, δραστηριότητες, ιδιωτικό δείπνο στην παραλία, εκλεκτά πιάτα μοριακής γαστρονομίας σε εστιατόρια, spa, βίλες εκεί όπου σκάει το κύμα της θάλασσας, ιδιωτικές μαρίνες, καζίνο και πολυτελή μαγαζιά. 

  Στην Χαλκιδική γεύεσαι τις άφθονες, τοπικές νοστιμιές. Το φαγητό είναι εξαιρετικό και νόστιμο. Ελαιόλαδο, τυριά, φέτα, μυζήθρα, γραβιέρα, φρούτα, λαχανικά, μαρμελάδες, γλυκά του κουταλιού, πορτοκαλόπιτα, μπουγάτσα, πίτες, φρέσκα ψάρια, κρέας, μεγάλο σουβλάκι, μέλι από πεύκο κι αγιορείτικο μέλι Σουσούρας από το φυτό ερείκι, το οποίο έχει θεραπευτικές ιδιότητες, είναι κάποια από τα ντόπια προϊόντα, με τα οποία ευφραίνεται ο ουρανίσκος. 

  Στον τόπο τιμώνται η ιστορία, η παράδοση, ο πολιτισμός, οι τέχνες κι η γαστρονομία. Από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο διοργανώνονται εκδηλώσεις, όπως είναι το Φεστιβάλ Κασσάνδρας, το Φεστιβάλ της Σάνης και το Φεστιβάλ Θάλασσας στην Κασσάνδρα. Πραγματοποιούνται φεστιβάλ αφιερωμένα για τις σαρδέλες στα Νέα Μουδανιά, το λάδι στον Όλυνθο, το μέλι στην Φούρκα και τα μύδια στην Ολυμπιάδα. 

  Αν έχεις διαθέσιμο χρόνο, μπορείς να κάνεις εξορμήσεις σε ένα από τα πλησιέστερα μέρη στην Χαλκιδική, όπως είναι η Θεσσαλονίκη, οι Σέρρες, η Κατερίνη, το Κιλκίς, η Καβάλα, η Πέλλα, η Δράμα, η Βέροια, η Ασπροβάλατα, η Περαία, ο Θερμαϊκός Κόλπος, το νησί της Αμμουλιανής, η Λίμνη Βόλβη, η Λίμνη Κορώνεια, η Πύδνα κι ο Ανατολικός Όλυμπος.

  Ακόμη να αποφασίσεις πού θα κάνεις διακοπές; Η Χαλκιδική είναι ένα φυσικό κομψοτέχνημα, το οποίο προσφέρει μοναδικές εμπειρίες και προσδοκά να κατακτήσει μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά σου.

Συντάκτρια: Α. Τ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου