ΛΕΙΨΟΙ

  Μια μικρή κουκκίδα γης με είκοσι τέσσερις βραχονησίδες κι έξι βράχους γύρω της σχηματίζουν μια εντυπωσιακή πολύνησο, ένα λαμπερό περιδέραιο στα νοτιοανατολικά του Αιγαίου, τους Λειψούς ή την Λειψώ, που ανήκουν στο σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων.

 Στο κύριο νησί από το οποίο και προέρχεται το όνομα της συστάδας αυτής γίνεσαι μέτοχος του υψηλού, του ωραίου, του απείραχτου και του αυθεντικού αιγαιοπελαγίτικου χρώματος. Σε σαγηνεύει η αποκάλυψη μιας ευωδίας, που διακρίνεται μέσα από την παρθένα φύση.

 Λεψία, Λειψία, Λειψός και Λιψός είναι οι ονομασίες που αποδίδονταν στο δωδεκανήσι.

 Ο μοναδικός, γραφικός οικισμός της νήσου είναι χτισμένος αμφιθεατρικά στο μέσον περίπου των Λειψών, ενός προστατευμένου όρμου και στο βάθος του ομώνυμου απάνεμου κόλπου. Διαθέτει λευκά ασβεστωμένα σπίτια με μπλε παραθυρόφυλλα και καλντερίμια. Το νησί διατηρεί στο διάβα των αιώνων την ταυτότητα, τον χαρακτήρα, την κουλτούρα και το άρωμά τους. Το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής ζωής ξεδιπλώνεται στο ασφαλές φυσικό λιμάνι, όπου τα σκάφη αγκυροβολούν.

 Οι όμορφοι Λειψοί συνιστούν έναν ιδεώδη τόπο για όσους επιζητούν γαλήνιες κι ονειρικές διακοπές. Έχουν υπέροχες, παρθένες και δαντελωτές παραλίες. Τα νερά εξαιρετικού κάλλους είναι πεντακάθαρα, διάφανα, δροσερά, κρυσταλλένια, καταγάλανα και τιρκουάζ. Οι γονείς, τα τέκνα κι η νεολαία οδεύουν στο δωδεκανήσι, καρπούμενοι τον ήλιο, τα παιχνίδια, τις βουτιές, το κολύμπι και το ψάρεμα.

  Μια καινούρια και πρωτόγνωρη εμπειρία ζωής σε καλεί να την κατακτήσεις αξιοποιώντας την παραμονή στη νήσο, ανακαλύπτοντας τους κρυμμένους θησαυρούς, βουτώντας στον υπέροχο βυθό, κάνοντας βαρκάδα, θαυμάζοντας τις θαλασσοσπηλιές, τους γραφικούς όρμους Φοντάνα, Μοσχάτο, Λίμνη και Ταρσανά, τους κολπίσκους και τα βραχώδη ακρωτήρια Γκάτης, Μονοδέντρι και Γλαρόκαβος.

 Αμμώδεις παραλίες είναι η Κατσαδιά, ο Κάμπος, το Τουρκόμνημα, η Λιεντού κι ο Πλατύς Γιαλός με τους κέδρους και την ανοιχτόχρωμη αμμουδιά. Κάποιοι απολαμβάνουν στιγμές αναζωογόνησης και χαλάρωσης, που δωρίζει απλόχερα το δωδεκανησιακό τοπίο, κάνοντας ελεύθερο κάμπινγκ. Ειλικρινά δε σου κάνει καρδιά να βγεις έξω από αυτά τα νερά με το εκκωφαντικό μπλε.

 Παραλίες με βότσαλο είναι η Χοχλακούρα, ο Ξηρόκαμπος, η Παπανδριά και το Μονοδένδρι. Η Κυρά Βασίλαινα κι οι Καμάρες συνθέτουν το παζλ των ωραιότατων παραλιών των Λειψών.

 Η θάλασσα προσφέρει γενναιόδωρα τους θησαυρούς της. Οι Λειψιώτες αλιεύουν καραβίδες, γαρίδες, καβούρια, στρείδια και ψάρια.

 Κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι εξαίσιο το θέαμα των ψαράδων, που πιάνουν τα χταπόδια. Τα φρέσκα χταπόδια είναι απλωμένα στη σειρά και παρατεταγμένα έξω από τις ταβέρνες. Ψήνονται στα κάρβουνα επί τόπου. Τα λιαστά χταπόδια συντροφεύουν το ούζο, που πίνουν το σούρουπο οι ντόπιοι κι οι περιηγητές στα ταβερνάκια του κατάμεστου λιμανιού, τον τόπο συνάντησης του νησιού.

  Οι Λειψοί παρέχουν λαχταριστά καλούδια. Οι ντόπιες αλμυρές νοστιμιές είναι το γεμιστό αγριοκάτσικο, τα κολοκυθολούλουδα με ρύζι, τα πιταρούδια, τα γιαπράκια, η τυρόπιτα, οι φαβαδοκεφτέδες, οι κρίθινες, οι σταρένιες κι οι εφτάζυμες κουλούρες, το γεμιστό ή με μαύρο πιλάφι καλαμάρι, η μυζήθρα, οι τηγανόπιτες, το τυρί σε λάδι ή σε άλμη, τα παστά ψάρια, το τουλουμοτύρι, το σπινιάλο, ο φούσκαλος, το κατσίκι με πατάτες ή γιουβέτσι, οι μαύρες και πράσινες ελιές, το λάδι εξαιρετικής ποιότητας από κορωναίικες ελιές, τα γαλακτοκομικά προϊόντα κι η παραδοσιακή μυζήθρα από γιδίσιο γάλα και θαλασσινό νερό.

 Εκλεκτές γλυκές παραδοσιακές λιχουδιές αποτελούν το ψητό ή τηγανιτό πουγκάκι, η πατσαβουρόπιτα, το ξεροτήγανο ή η δίπλα με θυμαρίσιο μέλι, η μουσταλευριά, το πετιμέζι, τα ξερά σύκα και τα γλυκά του κουταλιού, όπως είναι το ντοματάκι, το σταφύλι και το κυδώνι.

  Καύχημα του δωδεκανησίου είναι το φημισμένο, χαρακτηριστικό του προϊόν, το εύγευστο, κόκκινο γλυκόπιοτο κρασί της ποικιλίας φωκιανό, το άσπρο, το μαύρο ημίγλυκο και το ξηρό. Στο τέλος του Αυγούστου οι ντόπιοι κι οι τουρίστες γίνονται μια παρέα στη γιορτή κρασιού. Οι Λειψιώτες φιλεύουν το κρασί τους και γλεντούν με παραδοσιακά τραγούδια και χορούς στα πολιτιστικά δρώμενα και τις εκδηλώσεις, που είναι συνδεδεμένα με τον κύκλο της ζωής και της παραγωγής.

 Οι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία, την αμπελουργία, την οινοποιία, την παραγωγή της ελιάς, του ελαιολάδου και των δημητριακών, την κτηνοτροφία, την παραγωγή τυριών, την αλιεία, το εμπόριο και τον τουρισμό.

 Οι απλοί και φιλόξενοι Λειψιώτες φυλούν γερά τα ήθη και τα έθιμα. Στη νήσο τιμούν τον Άγιο Κλείδωνα στις 24 Ιουνίου.
 
  Οι Λειψοί φορούν τα καλά τους στις 22 Αυγούστου και πανηγυρίζουν. Τιμάται το ιερό κειμήλιο και το θησαύρισμα, η πρωτότυπη και θαυματουργική εικόνα της Παναγιάς του Χάρου. Από τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου εναποθέτουν άσπρους κρίνους μέσα στην εικόνα. Οι αποξηραμένοι κρίνοι αρχίζουν παράδοξα να αποκτούν χυμούς και ξανανθίζουν τον Ιούλιο. Αποκορύφωμα του αντιλεγόμενου σημείου, ανεξήγητου με την ανθρώπινη λογική, είναι πως όσο πλησιάζει η γιορτή της 23ης Αυγούστου βγάζουν μπουμπούκια μοσκομύριστα, ολοκληρωμένα την ημέρα του πανηγυριού. Πλήθος επισκεπτών, που πυκνώνουν με την παρουσία τους τη στρατιά των πανηγυριωτών προστρέχουν να προσκυνήσουν σεπτά την εικόνα και να αποθέσουν τις ελπίδες και τους οραματισμούς τους. Το απόγευμα της 22ης Αυγούστου γίνεται λιτανεία της εικόνας. Ο λαός, ο κλήρος και το στρατιωτικό άγημα συνοδεύουν την εικόνα από την εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου μέχρι το εξωμονάστηρο της Παναγιάς του Χάρου, όπου φυλάσσεται. Στην εικόνα η Παναγιά ιστορείται να κρατά στα χέρια της τον Χριστό κρεμάμενο νεκρό στο Σταυρό του μαρτυρίου. Με το πέρας του εσπερινού αρχινά γλέντι στις παραλίες και τις δύο μεγάλες πλατείες του νησιού.

 Η θέα από την εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου είναι εκπληκτική. Μπροστά απλώνεται η θάλασσα. Τις ώρες του μεσημεριού και του απογεύματος οι αχτίδες του ήλιου αγγίζουν τα νερά προσδίδοντάς τους μια ακτινοβόλα ασημί πινελιά.

 Τα εικοσιτέσσερα μικρά κοντινά νησιά, που αγκαλιάζουν τους Λειψούς συντελούν ανέπαφα, ζωντανά μουσεία φυσικής ιστορίας. Αξίζει η επίσκεψη στις νησίδες προς τις οποίες διοργανώνονται ημερήσιες εκδρομές και κρουαζιέρες. Η πεζοπορία στα μονοπάτια κατευθύνει σε ειδυλλιακές τοποθεσίες. Οι νήσοι διαθέτουν βιότοπους, πλούσια κι ιδιαίτερη χλωρίδα και πανίδα. Αποτελούν καταφύγιο και σπίτι για τη φώκια Μονάχους-Μονάχους, τις θαλάσσιες χελώνες, τους μαυροπετρίτες και τους ασημόγλαρους. Ο αιγαιοπελαγίτικος τόπος βρίθει από φωλιές σπάνιων πουλιών.

 Στην ομάδα των μικρών νησιών συμπεριλαμβάνονται οι νησίδες Αρέφουσα, Νήσοι Μανώλη, Μεγάλο Ασπρονήσι, Μακρύ Ασπρονήσι, Μικρό Ασπρονήσι, Πάπλωμα, Κουλούρα Α, Κουλούρα Δ, Νότιο Ασπρονήσι Α, Νότιο Ασπρονήσι Δ, Μεγάλο Καλαπόδι, Μικρό Καλαπόδι, Λύρα, Σταυρή, Πιλάβι, Ψώμου, Καπαρονήσι, Πιάτο, Μακρονήσι, Φράγκος και Σαράκι.

 Το δωδεκανήσι έχει τις Εκκλησίες της Παναγίας στο Κουσέλιο με την αρχαία εντοιχισμένη επιγραφή σε μάρμαρο, της Πάνω και της Κάτω Κοίμησης, του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, που δεσπόζει με μεγαλοπρέπεια στο κέντρο του οικισμού με τον γαλάζιο τρούλο και τα δύο καμπαναριά, του Αγίου Σπυρίδωνα, του Αγίου Παντελεήμονα, του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στο Μοσχάτο, του Προφήτη Ηλία και του Αγίου Νικολάου και τα ησυχαστήρια του Αγίου Νεκταρίου και της Αγίας Ειρήνης Χρυσοβαλάντου.

  Στον κατάλογο των σημαντικών αξιοθέατων, ιδανικών για σεργιάνι, βρίσκονται το Λαογραφικό Μουσείο, που εσωκλείει την ιστορία και την μακρά παράδοση της νήσου, το σπήλαιο Λιεντού κι η σπηλιά του Φιδιού. Στον αρχαίο οικισμό στη θέση «Κουσέλιο» διακρίνονται τα λείψανα των τοίχων, τα αρχιτεκτονικά μέλη, τα κεραμίδια, τα όστρακα, το αντίβαρο ελαιοπιεστηρίου κι η μεγάλη τρίκλιτη βασιλική με τα ψηφιδωτά δάπεδα και το βαπτιστήριο.

 Σπουδαία μνημεία είναι τα λείψανα των τοίχων, των αρχιτεκτονικών μελών και των ψηφιδωτών δαπέδων στη θέση «Κατσαδιά» κι ο Αστυνομικός Σταθμός, δείγμα της ιταλικής αρχιτεκτονικής του '30. Στο κέντρο του οικισμού βρίσκεται σε ισόγεια αίθουσα η αρχαιολογική συλλογή των Λειψών με τα κομμάτια από τα αγγεία, τις επιγραφές σε πλάκες και τις στήλες.

 Το νησί αποτελείται από δύο όγκους ξηράς, που ενώνονται με στενό λαιμό. Το έδαφος των Λειψών αποτελείται από χαμηλούς λόφους, με υψηλότερη κορυφή την Σκάφη και μικρές εύφορες κοιλάδες.

 Οι φυσιολάτρες που επιθυμούν να εξερευνήσουν το τοπίο, ακολουθούν το πλακόστρωτο μονοπάτι από τον Ιερό Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου έως τον Ναό της Άνω Κοίμησης. Ανηφορίζουν στο Μύλο του Αραβή, στο υψηλότερο σημείο της χώρας. Η θέα στο απέραντο γαλάζιο του Αρχιπελάγους αποζημιώνει τον περιπατητή. Στο πιο ψηλό σημείο του δωδεκανησίου, στην κορυφή του υψώματος «Κάστρο», διακρίνονται τα άνδηρα, τα αρχαιολογικά ευρήματα με τα λείψανα των οικοδομημάτων, τα κεραμίδια και τα όστρακα από τα αγγεία, οι λιθόπλινθοι, οι αργοί λίθοι από τις διαλυμένες τοιχοποιίες και τα κατάλοιπα της οχυρώσεως, που σφραγίζουν την ύπαρξη Ακρόπολης.

 

 Φεύγοντας από τους Λειψούς σε κυριεύει μια ησυχία από το φως που υποβάλλουν. Αισθητοποιούν μια γοητεία, ένα μεγαλείο, που προσφυώς σε προσκαλεί για ήρεμη απόδραση. Η γεύση από το δωδεκανήσι οδηγεί στη χαρά, τη συντροφιά και την ευφροσύνη.

 

Σύνταξη: Α. Τ.