ΠΑΤΜΟΣ, ΤΟ ΙΕΡΟ ΓΑΛΑΝΟΛΕΥΚΟ ΠΕΤΡΑΔΙ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

© leoks / Shutterstock

 Ανταμώνεις με το βαθύ μπλε στην Ιερά Νήσο της Αποκάλυψης ή την Ιερουσαλήμ του Αιγαίου. Είναι ένας τόπος της ειρήνης. Πάτμος ή Πάτινος ή Πάτνος. Η ετυμολογία του νησιού προήλθε από την πάτνη, την Φάτνη ή από το όρος Λάτμος της Μικράς Ασίας. Είσαι βορειοανατολικά στο σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων, στην ανατολική πλευρά του Αιγαίου Πελάγους. Η Πάτμος συνδυάζει τον μυστικισμό, την αρχοντιά, την ισχυρή ιστορική και θρησκευτική αποτύπωση και τον πλούτο του Βυζαντινού πολιτισμού. Αποτελεί πόλο έλξης χιλιάδων προσκυνητών και τουριστών.

 Στην αρχαιότητα η Πάτμος υπαγόταν στις Νότιες Σποράδες. Σύμφωνα με τη σύγχρονη πολιτική διαίρεση της Ελλάδας το νησί ανήκει στην Δωδεκάνησο και είναι το πιο βόρειο νησί της.

© Nicholas Mastoras

 Το άγριο σε ομορφιά, αριστοκρατικό νησί, με το μυστηριακό χαρακτήρα, στέκει νότια της Σάμου, νοτιοανατολικά της Ικαρίας και βορειοδυτικά της Λέρου. Περιβάλλεται από την Νάξο και την Μύκονο. Απέναντί της είναι η Τουρκία, η Μικρά Ασία και το Ακρωτήριο του Γέροντα ή του Ποσειδίου. Ανήκει στην επαρχία της Καλύμνου.

 Είναι μια μικρή, αρχοντική νήσος, η οποία έχει μήκος 12,6 χιλιόμετρα και πλάτος 8 χιλιόμετρα. Η ακτογραμμή της φτάνει τα 70 χιλιόμετρα. Εκτείνεται σε 34,142 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

 Το ήσυχο νησί αποτελείται από τρία τμήματα, τα οποία δένουν με δύο ισθμούς στη μέση του, όπου υπάρχουν ερείπια από την αρχαιότητα, κατά την οποία ήταν η πρωτεύουσα της νήσου.

 Η μυστηριακή Πάτμος είναι βραχώδης, ηφαιστειογενής, άγονη, απότομη, με περίεργους βράχους και γόνιμες κοιλάδες. Το κλίμα είναι εξαιρετικό, με μακρύ, ξηρό και ζεστό καλοκαίρι, με σταθερό και ελαφρύ άνεμο. Η πιο υψηλή κορυφή είναι το ερημητήριο του Προφήτη Ηλία, στα 270 μέτρα, το οποίο κτίστηκε από ιερομόναχο και δεσπόζει στα νότια της Χώρας, της ομώνυμης Πάτμου, στα δυτικά της νήσου. Το θέαμα είναι θαυμάσιο και μοναδικό. Σπηλιές και μεγάλα βράχια είναι διάσπαρτα, σαν πεταμένα από ψηλά. Στο βάθος φαίνεται το Αιγαίο. Καιρού θέλοντος, επικρατεί υψηλής ορατότητα και διακρίνονται οι Λειψοί, η Λέρος και η Τουρκία. Στα βόρεια της νήσου είναι το ύψωμα Σκλάβες και στα νότια το ύψωμα Πράσο.

 Πολυσχιδής, με εντυπωσιακή ποικιλία, είναι η ακτογραμμή του νησιού, με ακρωτήρια, ακτές, κόλπους, λιμενίσκους, όρμους και βράχους με περίεργα σχήματα. Στην Πάτμο οι αποστάσεις είναι μικρές και οι παραλίες διαδέχονται η μια την άλλη. Ανατολικά είναι τα ακρωτήρια Τράγος, Γερανός και Μπάλωμα. Βόρεια είναι το Φυρρό, η Τσατσάρλα και το Τσουλούφι ή Εύδηλος. Νότια είναι η Ελιά, το Κορτέσι και η Γενούπα. Όρμος του νησιού είναι η Σκάλα. Ανατολικά υπάρχουν οι όρμοι Κάμπος και Πόρτο Γροίκος. Δυτικά είναι οι όρμοι Λευκή, Πόρτο Μέρικα, Χοχλακάς και Συκαμιάς. Νοτιοδυτικά στέκει ο όρμος Πόρτο Σταυρός. Το νησί περικυκλώνεται από τις νησίδες Αγία Θέκλα, Αγκαθονήσι, Αγρελούσσα, Αϊ Γιώργης, Άνυδρο, Γροίκος, Καλόβολος, Κάμπος, Νερά, Κόμαρος, Μακρονήσι, Πρασονήσι, Σκάλα, Σκλάβα, Στρογγυλό, Τραγονήσι, Χιλιομόδι, Σκλαβοπούλα και Μπαλάμου. Στον Δήμο της Πάτμου ανήκουν οι νησίδες Αρκιοί και Μαράθι ή Μάραθος, τα οποία είναι ανατολικά.

 Η παραλία Άγιος Θεολόγος είναι μέσα στον κόλπο του λιμανιού του νησιού και καταλήγει στο σπουδαίο ιστορικό μνημείο, το Βαφτιστήρι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, όπου ο Άγιος βάπτιζε τους κατοίκους. Κατά μήκος της παραλίας υπάρχουν αλμυρίκια, που χαρίζουν σκιά. Κοντά στην παραλία υπάρχουν καφετέριες, ταβέρνες, εστιατόρια και δημοτικός χώρος στάθμευσης.

© Ino Proto

 Η ήσυχη παραλία Μελόϊ ή Μελόγι, που πήρε το όνομά της από την γλυκύτητα των σύκων και των πεπονιών της γύρω περιοχής. Έχει ωραία, ζεστά, καθαρά νερά και χρυσή άμμο. Είναι κοντά στην Σκάλα. Ο γραφικός κολπίσκος διαθέτει αλμυρίκια κατά μήκος του, το κάμπινγκ της νήσου και μικρή ταβέρνα στο ένα του άκρο.

 Μετά την Σκάλα, στον δρόμο προς τον Γροίκο, στην περιοχή Αγία Θεοφανώ, υπάρχουν τα όμορφα εκκλησάκια του Αγίου Ανδρέα και του Χριστού, με το χαρακτηριστικό καμπαναριό. Δίπλα στον μαντρότοιχο, αριστερά από τους δύο ναούς, αρχίζει ένα μονοπάτι, το οποίο οδηγεί στην θάλασσα. Στο τέλος του μονοπατιού υπάρχουν γκρίζα βράχια, τα οποία εντυπωσιάζουν. Δεξιά βρίσκεται μια μικρή παραλία με βότσαλα, συκιές και πεύκα.

 Η πιο οργανωμένη και κοσμοπολίτικη, μακρά παραλία του νησιού είναι αυτή του Κάμπου, στα βορειοανατολικά της Πάτμου, όπου επικρατούν καλές καιρικές συνθήκες. Έχει μικρό βότσαλο, άμμο, καθαρά, γαλαζοπράσινα, ρηχά και κρύα νερά, με εγκαταστάσεις για θαλάσσια σπορ και εκπαιδευτή. Στα πέριξ, υπάρχουν καταλύματα, μπαρ, ταβέρνες και καφετέριες.

© MGP

 Δυτικά της Πάτμου υπάρχει η ήσυχη παραλία Λεύκες, η οποία είναι ανοιχτή στο Αιγαίο Πέλαγος και κυματώδης, μια και το ανοικτό Πέλαγος δεν την προστατεύει από τα μελτέμια. Ο όρμος διαθέτει καντίνα. Στην διαδρομή προς την παραλία αντικρίζεις ένα χαρακτηριστικό αγροτικό τοπίο του νησιού.

 Η παραλία Λιβάδι των Καλογήρων είναι μικρή, απόμερη, στρωμένη με βότσαλο και βλέπει τη Σάμο. Στο τέλος της διαδρομής συναντάς περιβόλια, καλλιέργειες και μια καντίνα. Ο τόπος προσφέρει μια ειδυλλιακή αγροτική εικόνα του νησιού. Παλαιά, η περιοχή ήταν ερημητήριο μοναχών, εξού και το όνομά της.

 Η ήσυχη παραλία Άσπρη έχει καθαρά νερά και είναι κοντά στην Σκάλα, πριν από την παραλία Μελόϊ. Ο μικρός απομονωμένος κόλπος διαθέτει άσπρη άμμο, ψιλό βότσαλο και μεγάλα αλμυρίκια για σκιά. Έχει θέα την Χώρα του νησιού και το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη, τα οποία βρίσκονται απέναντι. Στο ένα άκρο της παραλίας, υπάρχει μια ψαροταβέρνα για φρέσκο ψάρι. 

© Pirate Girl Travels

 Βοτιοδυτικά της Χώρας είναι η όμορφη παραλία Ψιλή Άμμος ή Μικρή Ψιλή Άμμος. Διαθέτει ψιλή, λευκή, χρυσή άμμο, μπλε, γαλαζοπράσινα και κρυστάλλινα νερά. Στον κόλπο φθάνεις διά θαλάσσης με καραβάκι, καϊκάκι από την Σκάλα ή ακολουθώντας το μονοπάτι από το Διακόφτι. Η παραλία έχει αλμυρίκια και μία ταβέρνα. Πριν από την παραλία υπάρχει μια ακόμη με άμμο και βράχια.

 Στα βορειοανατολικά του νησιού υπάρχει η ήσυχη παραλία Βαγιά, με βότσαλο και παγωμένα, καθαρά, κρυσταλλένια, γαλάνα νερά και δέντρα. Στην κορυφή του κόλπου λειτουργεί καφετέρια, με ροφήματα, νόστιμες σπιτικές πίτες και γλυκά. Από εδώ πάνω η θέα είναι υπέροχη.

 Στολίδι είναι οι Δίδυμες παραλίες ή οι παραλίες του Λιγγίνου. Πρόκειται για δύο παραλίες δίπλα-δίπλα σε δύο πανομοιότυπους, συνεχόμενους ορμίσκους, ο ένας λίγο μεγαλύτερος από τον άλλον, οι οποίες δημιουργούν ένα όμορφο τοπίο μεταξύ δύο ακρωτηρίων. Το τοπίο είναι ονειρικό, με ψιλό βότσαλο, άμμο, κρυσταλλένια, γαλανά, καθαρά νερά, και φτάνεις σε αυτό μετά από πεζοπορία, μέσα από ένα πέτρινο μονοπάτι, κοντά στην Βαγιά.

 Αξέχαστη είναι η βουτιά στα βορειοανατολικά της Πάτμου, στα καθαρά, κρυστάλλινα νερά της παραλίας Λάμπη, με την άμμο και τα όμορφα, μικρά, πολύχρωμα βότσαλα, των οποίων το φάσμα εκτείνεται από το πορτοκαλί, στο κόκκινο και το κίτρινο. Το όνομα της παραλίας δόθηκε από το λαμπύρισμα των αχτίδων του ήλιου πάνω στα βότσαλα  και τη θάλασσα Πολύχρωμοι και με σχήματα από τη διάβρωση είναι οι βράχοι στα δεξιά της παραλίας. Στην οργανωμένη παραλία υπάρχουν καφετέρια, και παραδοσιακό ταβερνάκι με νοστιμιές του τόπου.

 Στα νότια του νησιού είναι το γραφικό ψαροχώρι Γροίκος με την ασφαλή αμμώδη παραλία με τα καθαρά νερά. Από το ένα μέρος υπάρχει ψιλό βότσαλο, χαλικάκι και από το άλλο μέρος υπάρχουν άμμος, δέντρα και ταβέρνες. Ο τόπος φέρνει στο νου λίμνη, καθότι πλαισιώνεται από δυο μικρές χερσονήσους. Προστατεύεται από τον άνεμο από τη μικρή νησίδα Τραγονήσι, η οποία είναι απέναντι. Το μέρος αποτελεί αγκυροβόλιο ιστιοφόρων και έχει κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα. Στην πλευρά όπου βρίσκονται τα αλμυρίκια, ανεβαίνεις μια ανηφόρα και βρίσκεσαι στο τοπίο της Πέτρας και τις παραλίες της περιοχής.

© tzinavarotsi.gr

 Υπέροχη είναι η περιοχή της Πέτρας με την άγρια ομορφιά. Μια φαρδιά γραμμή γης, μια γλώσσα άμμου και χαλικιού οδηγεί στο μικρό ακρωτήριο, όπου κυριαρχεί ο τεράστιος, μοναχικός βράχος της Πέτρας, της Καλικατσού, η οποία θυμίζει γλυπτό πάνω στη θάλασσα. Καλικατσού ονομάζουν οι νησιώτες τον θαλασσοκόρακα, ένα μαύρο θαλασσοπούλι, το οποίο θυμίζει κορμοράνο και φωλιάζει στο βράχο. Μπορείς να περπατήσεις κατά μήκος της παραλίας για να προσεγγίσεις τον βράχο. Πρόκειται για ένα χώρο με σπουδαία αρχαιολογική και γεωλογική σημασία. Ο ηφαιστειακός σχηματισμός δημιουργήθηκε πριν από τέσσερα εκατομμύρια χρόνια, όταν υπήρχε έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα. Τα ευρήματα αποδεικνύουν πως ο βράχος κατοικήθηκε από το 1100 π.Χ. Αν σκαρφαλώσεις πάνω στην πέτρα, τον βράχο βλέπεις λαξεύσεις, λαξευτά σκαλοπάτια, υδατοδεξαμενές και μικρά τεχνητά σπήλαια, καθώς έως τον 14ο αιώνα υπήρξε ερημητήριο των μοναχών. Η θέα στο Αιγαίο από την κορυφή είναι μοναδική. Στα δεξιά, αρχίζει η οργανωμένη, ήσυχη παραλία Πέτρα, η οποία έχει βότσαλα στην ακτή και την θάλασσα. Στην πίσω πλευρά της παραλίας είναι η Αλυκή. Στην περιοχή της Πέτρας υπάρχουν δύο επιπλέον παραλίες, τις οποίες διασχίζεις για να προσεγγίσεις την κυρίως Πέτρα, την τρίτη κατά σειρά. Η οργανωμένη παραλία με την καντίνα, τις ταβέρνες, με τα παραδοσιακά πιάτα, με τα μεγάλα, λευκά βότσαλα στη θάλασσα και την ακτή, τα κρυστάλλινα, γαλανά, καθαρά νερά, είναι κοντά στη στενή λωρίδα γης, η οποία δένει τον βράχο της Καλικατσούς με τη στεριά. Εδώ, αν είσαι αθλητικός τύπος, δύνασαι να κάνεις θαλάσσια αθλήματα.

 Όταν κατέβεις την κατηφόρα, η οποία οδηγεί στην περιοχή της Πέτρας, υπάρχει η παραλία με τα κόκκινα βράχια, η πρώτη παραλία, που συναντάς στα δεξιά. Βρίσκεται κοντά στο δρόμο, πιο χαμηλά. Η παραλία στην ακτή και την θάλασσα έχει άμμο και βότσαλο. Στην πίσω πλευρά της παραλίας υπάρχουν ροζ, κόκκινα και μωβ βράχια. Το θέαμα είναι εξαίσιο.

 Στην περιοχή της Πέτρας, μετά την παραλία με τα κόκκινα βράχια, βρίσκεται μια παραλία με μεγάλα αλμυρίκια και ταβέρνες στην πίσω της πλευρά. Στην συνέχεια τα αλμυρίκια είναι πιο μικρά έως ότου η ακτή αγγίζει τον βράχο της Πέτρας. Οι δύο παραλίες είναι στο ένα πέταλο του κόλπου του Γροίκου, το οποίο οδηγεί στο ακρωτήριο της Πέτρας. Στην συνέχεια της παραλίας, έως την Πέτρα, την παραλία χρησιμοποιούν οι ψαράδες για να αγκυροβολήσουν τις βάρκες τους.

© George Papapostolou

 Νοτιοανατολικά της Σκάλας είναι η ωραία περιοχή Διακόφτι, η οποία αποτελεί ένα φυσικό μνημείο. Εδώ είναι το πιο στενό σημείο του νησιού, στα περίπου 200 μέτρα. Πριν είναι η περιοχή της Πέτρας, από όπου το μονοπάτι οδηγεί στην Ψιλή Άμμο, η οποία στο πιο μεγάλο της τμήμα καταλαμβάνεται από ένα ναυπηγείο. Η μικρή, απομονωμένη παραλία με το διαφανές νερό, είναι βοτσαλωτή. Στο ένα άκρο της παραλίας υπάρχει ένα μεγάλο ιδιωτικό καρνάγιο, όπου λειτουργεί εστιατόριο με παραδοσιακές γεύσεις και ναυτικό χαρκακτήρα.

 Βορειοανατολικά της Πάτμου υπάρχει το Λιβάδι του Γερανού ή του Ντεληποθητού. Η παραλία είναι άγρια σε ομορφιά, αμμώδης, ήσυχη, με γαλαζοπράσινα, κρυσταλλένια, έντονα μπλε νερά και πεύκα, τα οποία αγγίζουν την θάλασσα. Απέναντι είναι ένα νησάκι του Αϊ-Γιώρρη, με ένα μικρό εξωκλήσι, στο οποίο φτάνεις κολυμπώντας. Η παραλία είναι μετά την Βαγιά και τις Δίδυμες παραλίες, σε ένα εκπληκτικό τοπίο, με πολύχρωμα βότσαλα. Νησάκια πλαισιώνουν τον κόλπο στο Λιβάδι του Γερανού, φέρνοντας στο νου τα φιόρδ. Η παραλία έχει αλμυρίκια, τα οποία προσδίδουν σκιά και προστατεύεται από τα μελτέμια. Πριν από την παραλία υπάρχει μια ταβέρνα με εξαιρετική θέα. Το τοπίο είναι ειδυλλιακό.

 Η ήσυχη, μικρή παραλία Σάψιλα είναι μεταξύ του λιμανιού της Σκάλας και του Γροίκου, στα νοτιοανατολικά της Πάτμου. Στον κόλπο Σάψιλα τα νερά είναι τα πιο ζεστά στο νησί. Η πρόσβαση στην παραλία γίνεται από τον ομώνυμο, μικρό, πράσινο οικισμό.

 Η μικρή παραλία Λουκάκια είναι κοντά στη Σκάλα και έχει βότσαλο. Βρίσκεται πίσω από την παραλία Σάψιλα.

 Βορειοανατολικά από την Σκάλα είναι η οργανωμένη παραλία Άγριο Λιβάδι ή Αγριολίβαδο. Είναι μικρή, υπέροχη, με άμμο, βότσαλα, καθαρά, αβαθή νερά, φυτά και αλμυρίκια τριγύρω, τα οποία προσδίδουν σκιά. Η παραλία διαθέτει ταβέρνες με τοπικές νοστιμιές και beach bar. Εδώ μπορείς να κάνεις θαλάσσια αθλήματα. Η παραλία έχει θέα το νησάκι της Αγίας Θέκλας, όπου υπάρχει η Εκκλησία, χάριν της οποίας πήρε το όνομά του, καθώς και παραλία, στην οποία φτάνεις κωπηλατώντας.

 Στο βόρειο άκρο του κόλπου του Σταυρού, νοτιοδυτικά της Πάτμου, είναι η παραλία Αλυκές, με όμορφα καθαρά νερά. Εδώ, όπως δηλώνει το όνομά της, στο παρελθόν υπήρχαν οι αλυκές της Μονής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου.

 Στο ανατολικό και βόρειο τμήμα της Πάτμου, στη σκιά του ναού του Απολλού, είναι η μικρή βραχώδης παραλία, κάτω από την μικρή εκκλησία του Απολλού ή Απολλώ, με θέα το Αιγαίο Πέλαγος, προς τους Αρκιούς.

 Βορειοδυτικά της νήσου υπάρχει η ηφαιστειογενής περιοχή Ζουλούφι. Η ηφαιστειακή τέφρα εναλλάσσεται με την λάβα, η οποία κύλησε και πάγωσε από τη θάλασσα. Το τοπίο σε καθηλώνει και φτάνεις ως εκεί είτε από τη θάλασσα, ή από τη στεριά, πεζοπορώντας από τον οικισμό στη θέση Άγιος Νικόλαος του Κάμπου.

 Βασικός συνοικισμός του νησιού είναι η Χώρα, η Πάτμος, η οποία είναι κτισμένη σε ύψωμα, με την η ιστορική ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, του Ευαγγελιστή, να δεσπόζει, σε μορφή κάστρου. Το βράδυ είναι εξαίσιο το θέαμα με την Μονή φωτισμένη και φωταγωγημένη. Ο πιο μεγάλος οικισμός και επίνειο της Πάτμου είναι η Σκάλα. Στο βορρά υπάρχουν οι οικισμοί Κάμπος και Χριστός. Στο νότο είναι οι οικισμοί Γροίκος και Σάψιλα. Περιοχές, οι οποίες κατοικούνται, είναι η Λάμπη, η Βαγιά, οι Λεύκες, η Εψημιά και το Διακόφτι.

 Το νησί διαθέτει φυσικό κάλλος, πολιτιστική και πολιτισμική παράδοση, παραδοσιακό, λευκό χρώμα, αρχοντικά με λιτή αρχιτεκτονική, στριφογυριστά, στενά σοκάκια, βουτηγμένα σε ασβέστη στη Χώρα, τρεις Ανεμόμυλους, νυχτερινή ζωή στο γραφικό λιμάνι της Σκάλας και την κοσμοπολίτικη Χώρα, μονοπάτια, διαδρομές και ειδυλλιακά τοπία.

 Η Χώρα είναι η πρωτεύουσα της Πάτμου και βρίσκεται στο νότιο, κεντρικό τμήμα της νήσου. Απέχει 4 χιλιόμετρα από το λιμάνι και είναι ο δεύτερος πιο μεγάλος οικισμός του νησιού. Μεγαλειώδης, γοητευτική και ατμοσφαιρική, αναπτύσσεται στην κορυφή ενός λόφου. Κυριαρχεί σε όλο το νησί και συνιστά τον πιο παλαιό οικισμό της νήσου. Τα σπίτια είναι περιφραγμένα από το πρώην Μεσαιωνικό Φρούριο του Σαν Τζιοβάνι, το οποίο δεσπόζει από την κορυφή της Χώρας, με τα ισχυρά πέτρινα τείχη του, που συμπίπτει με την επιβλητική, οχυρωμένη βυζαντινή Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, την οποία περιστοιχίζει και έχει διατηρήσει έως σήμερα τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του μεσαιωνικού οικισμού από τον οποίο προήλθε. Η Χώρα διαθέτει εκτυφλωτικά, μικρά άσπρα σπίτια, διαμερισμένα με εσωτερικές αυλές, σε λιτές γραμμές, τα οποία εφάπτονται το ένα με το άλλο, έχουν προσεγμένους εσωτερικούς χώρους, ψηλούς αυλότοιχους, πολύχρωμες, ανθισμένες αυλές, επίπεδες στέγες, οι οποίες σχηματίζουν έναν υπέργειο δρόμο, στενά, δαιδαλώδη σοκάκια με μέγιστο πλάτος 1,5 μέτρα, στοές, σήραγγες, καταστήματα, μαγαζιά, ταβέρνες, με εξαιρετική ελληνική κουζίνα, τοπικά πιάτα και φρέσκο ψάρι. Άρχοντες, φεουδάρχες, καπετάνιοι και έμποροι από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα μ.Χ. άφησαν τα ίχνη τους στη Χώρα μέσα από επιβλητικά κτήρια, με γοτθικά και νεοκλασικά χαρακτηριστικά. Αξιοθέατα, αρχοντικά της Χώρας είναι αυτά του Βαρδίκου, του Παλαιολόγου, του Βάλβη, του Φούντη, των Λεόντων και του Νικολαΐδη, το οποίο έχει μετατραπεί σε Μουσείο και αποτελεί αντιπροσωπευτικό σπίτι της νήσου, με αρχαιολογικά ευρήματα. Η πόλη συνιστά ένα ζωντανό κέντρο. Στο εσωτερικό της είναι η κύρια πλατεία με τις καφετέριες. Τριγύρω από το ξενοδοχείο υπάρχουν στενά δρομάκια με καταστήματα. Το νησί έχει έντονη νυχτερινή ζωή. Μπαρ βρίσκονται στην Χώρα.

 

 Αξίζει να περπατήσεις στον Απορθιανό δρόμο ή την Απορθιανή στράτα. Το παλαιό, ιστορικό πέτρινο καλντερίμι, μονοπάτι, το οποίο δένει τη σιωπηρή Χώρα με το λιμάνι, τη Σκάλα, το διοικητικό και εμπορικό κέντρο του νησιού, με την έντονη βραδινή ζωή. Είναι ο πρώτος δημόσιος δρόμος της Πάτμου, ο οποίος κατασκευάστηκε το 1819 επί Μητροπολίτου Σάρδεων Νεκταρίου. Το επιβλητικό λιμάνι φιλοξενεί σκάφη, πορθμεία και κρουαζιερόπλοια. Το νησί έχει εκκλησίες σε πολλές γωνιές.

 Το ήρεμο νησί με τον πνευματικό χαρακτήρα επιλέγουν το Πάσχα ή το καλοκαίρι, διανοούμενοι, καλλιτέχνες και επώνυμοι επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Η Πάτμος ελκύει διάσημους, οι οποίοι την λατρεύουν, την έκαναν σπίτι τους και βοηθούν την τοπική κοινωνία. Ο Νίκολας Νεγρεπόντε του Πανεπιστημίου MIT εγκατέστησε σύστημα ασύρματου δικτύου στο νησί και όλοι μπορούν να περιηγούνται δωρεάν στο διαδίκτυο. Ο Τσάρλς Πικτέ συνεισέφερε στην αποκατάσταση τριών ανεμόμυλων σε ένα λόφο απέναντι από τη Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, ενός εκ των οποίων λειτουργεί πλήρως και παράγει αλεύρι ολικής αλέσεως. Ο Τζόζεφ Ζησιάδης, Ελβετός πολιτικός, με τον Ντοριάν Αμάρ, Γάλλο οινοπαραγωγό, καλλιεργούν αμπέλια σε 20 στρέμματα γης κοντά στην παραλία Πέτρα και παράγουν ένα λευκό Ασύρτικο και ένα κόκκινο Μαυροθήρικο, καθώς το χώμα στη νήσο είναι γόνιμο, υπάρχει νερό, αέρας και ήλιος. Τα δέντρα, η βελανιδιά και οι χαρουπιές, που φυτεύτηκαν, συντελούν στη μείωση της θερμοκρασίας και τη βελτίωση της παραγωγής οίνου.

© vichocorvalan

 Τα ρωμαϊκά χρόνια η Πάτμος ήταν μέρος εξορίας πολιτικών καταδίκων. Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, το 95 μ.Χ., στο νησί εξορίστηκε για δύο έτη ο αγαπημένος μαθητής του Ιησού Χριστού, ο Απόστολος Ιωάννης, ο Θεολόγος, οποίος κήρυττε και βάπτιζε τους κατοίκους. Ο Άγιος Ιωάννης, ο Ευαγγελιστής, στη σπηλιά της Αγίας Άννας, μετά από οράματα, που είδε και άκουσε τη φωνή του Θεού - είναι το δεύτερο σημείο στη Γη, όπου ακούστηκε η φωνή του Θεού - που βγήκε από μια ρωγμή, σχισμή στο βράχο, που καταλήγει σε τρία σημεία, τα οποία συμβολίζουν τη Χριστιανική Αγία Τριάδα, τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, εμπνεύστηκε και έγραψε την Αποκάλυψη και το φερώνυμο αυτού Ευαγγέλιο,  τα ιερά βιβλία της Καινής Διαθήκης, όπως ο ίδιος μαρτυρεί: «Εγενόμην εν τη νήσω τη καλουμένη Πάτμω δια τον λόγον του Θεού και δια την μαρτυρίαν του Ιησού Χριστού. Εγενόμην εν πνεύματι εν τη Κυριακή ημέρα και ήκουσα οπίσω μου φωνήν ως σάλπιγγος λεγούσης: ό βλέπεις γράψον εις βιβλίον και πέψον ταις επτά Εκκλησίαις» (Αποκάλυψη α΄, 9). Το παρεκκλήσιο της Αγίας Άννας χτίστηκε στην αρχή του 17ου αιώνα και στο ξυλόγλυπτο τέμπλο του αναγράφονται τα ονόματα των κτητόρων, και σκεπάζει το σπήλαιο, το οποίο είναι στη βόρεια κλιτύ του λόφου μεταξύ του λιμανιού της Σκάλας και του μεσαιωνικού οικισμού της Χώρας. Ένα μικροσκοπικό παρεκκλήσι υπάρχει γύρω από το σπήλαιο, η βόρεια πλευρά του περικλείεται από μια βραχώδη εσοχή, και είναι στο τέλος μιας σειράς από διαδρόμους. Στο εσωτερικό, μια ασημένια μίτρα βρίσκεται σε μια αποκλεισμένη περιοχή, όπου ο Άγιος Ιωάννης ακούμπησε το κεφάλι του για να ξεκουραστεί. 'Ενα ασημένιο περίβλημα είναι γύρω από μία ρωγμή, όπου ο Άγιος Ιωάννης ακούμπησε τα χέρια του για να σηκωθεί. Εδώ ο διάκονος Πρόχορος κατέγραψε τα λεγόμενα του Αγίου Ιωάννη, καθώς ο ίδιος βίωνε το όραμα.

 Στη Σκάλα, το επίνειο του νησιού, υπάρχουν δύο εκκλησάκια. Το ένα είναι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Ευαγγελιστή και το άλλο στους μαθητές του Άγιο Πολύκαρπο και Άγιο Πρόχορο. Αργότερα, η άσημη μέχρι τότε Πάτμος θεωρήθηκε ιερή και η σπηλιά έγινε μεγάλο προσκύνημα. Πρόκειται για ένα ισχυρό κέντρο λατρείας, ένα μοναστήρι με σημαντική ιστορία και αρχιτεκτονική, το οποίο υψώνεται και κυριαρχεί στη ζωή της Πάτμου. Ο μοναστικός βίος εδώ μετράει περισσότερα από 900 χρόνια. Στη Μονή υπάρχουν κειμήλια, σπάνια έγγραφα, εικόνες και άλλοι θησαυροί της Ορθοδοξίας. Η Μονή ιδρύθηκε το 1088 από τον Όσιο Χριστόδουλο τον Λατρηνό, μια από τις πιο λαμπρές μορφές του βυζαντινού ασκητισμού.  Στο σπήλαιο της Αποκάλυψης είναι το δεύτερο σημείο στη Γη, όπου ακούστηκε η φωνή του Θεού και ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τον χαραγμένο σταυρό από τον Άγιο Ιωάννη.

 Το 100 μ.Χ., μετά το θάνατο του Αγίου Ιωάννη στην Έφεσο, η νήσος παρήκμασε για οκτώ αιώνες. Το 904 μ.Χ., μετά την Άλωση της Θεσσαλονίκης από τους κουρσάρους του Λέοντα του Τριπολίτη, οι αιχμάλωτοι Θεσσαλονικείς προσορμίσθηκαν στην Πάτμο.

 Το 1088, με χρυσόβουλο του βυζαντινού Αυτοκράτορα Αλέξιου Α' ιδρύθηκε στην ανατολική πτέρυγα του συγκροτήματος στη Μονή η Πατμιάδα Σχολή, η οποία ονομάστηκε Φροντιστήριο μαθητών, το Ένδον της Αποκαλύψεως Φροντιστήριο. Το 1534, άρχισε να λειτουργεί η Πατμιάδα Σχολή με την οργάνωση του Μητροπολίτη Νεοκαισαρείας Γρηγόριο. Τον 17^ο αιώνα, ο επιφανής Έλληνας Μανωλάκης Καστοριανός, κάτοικος Κωνσταντινούπολης, εξασφάλισε την οικονομική συντήρηση της Σχολής. Το 1713, ανέλαβε τη διδασκαλία ως Γυμνασιάρχης, ο Πάτμιος διδάσκαλος Μακάριος Καλογεράς. Ο Μακάριος Καλογεράς έχτισε αίθουσες διδασκαλίας και κελιά για την φιλοξενία και την καθημερινή ζωή των σπουδαστών. Στο τέλος του 18ου αιώνα κατασκευάστηκε η αίθουσα υποδοχής ή το Διευθυντήριο, ένα αυτόνομο κτήριο απέναντι από τον ναό του Αγίου Αρτεμίου. Το 1900, ανεγέρθηκε στα βόρεια του συγκροτήματος η τριώροφη πτέρυγα του Ιεροσπουδαστηρίου της Αποκαλύψεως, με την μέριμνα του τότε σχολάρχη της Σχολής, Αλεξάνδρου Δηλανά.

 Στην αρχή της δεύτερης χιλιετίας, το ερημονήσι ξεκίνησε να εποικίζεται. Το 1088, ο Όσιος Χριστόδουλος, μοναχός από τη Βιθυνία, πήρε τη άδεια από τον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αλέξιο Α΄, τον Κομνηνό, και ίδρυσε την ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, πιο ψηλά από το σπήλαιο της Αποκαλύψεως. Το αρχιτεκτονικό συγκρότημα συνιστά ένα σύνθετο και αντιπροσωπευτικό παράδειγμα προσθετικής αρχιτεκτονικής και αποτελείται από ένα σύνολο κλειστών χώρων, παρεκκλησίων και κελιών, σε πέντε στάθμες, τα οποία ανήκουν σε τέσσερα επιμέρους κτήρια, διαφορετκής χρονολόγησης.

  Η περίτειχη Μονή είναι κτισμένη σε μορφή μεσαιωνικού κάστρου με επάλξεις και τείχη επιστήριξης με μικρό καθολικό στο κέντρο της, με εκπληκτικές τοιχογραφίες του 12ου αιώνος, περίλαμπρο στην τέχνη, όπως και με αυθεντικά κτίσματα του 11ου αιώνος, κελιά, δεξαμενές, μέρη του τείχους, κουζίνα, στέρνα. Πέριξ της Μονής εγκαταστάθηκαν εκτός από μοναχοί και κοσμικοί με τις οικογένειές τους, ανεγείροντας οικίες και έχοντας για άσυλο την εν είδει κάστρου οχυρωμένη Μονή σε περίπτωση κινδύνου πειρατικής επιδρομής. Η Μονή διαθέτει Μουσείο και Βιβλιοθήκη. Ένα από τα εκθέματα του Μουσείου είναι το αυθεντικό χρυσόβουλο του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού, στο οποίο παραχωρείται το νησί στον Χριστόδουλο, με αυτοκρατορικά μονογράμματα να κοσμούν τον πάπυρο, όπως μονογράφονται σήμερα τα συμβόλαια. Εκτίθενται ένα φιρμάνι, ένα είδος διατάγματος, από τον σουλτάνο Μωάμεθ τον Κατακτητή του 1454, το οποίο επιβεβαιώνει την ανεξαρτησία της Μονής και ορίζει τον μοναχό ως φοροεισπράκτορα, κοσμήματα Βυζαντινών αυτοκρατόρων, χρυσοκέντητα άμφια με πολύτιμους λίθους, παλιότερες εικόνες, χειρόγραφα και σκεύη. Στην Βιβλιοθήκη υπάρχουν 1.200 χειρόγραφα σε περγαμηνές ή παπύρους και φύλλα από το Ευαγγέλιο του Μάρκου από τον 6ο αιώνα μ.Χ. Η Μονή συνδέθηκε άρρηκτα με την ιστορία και την ανάπτυξη της Πάτμου. Το Μοναστήρι δεν επεμβαίνει στη ζωή στο νησί, πάντως έχει κυρίαρχο ρόλο, καθότι τα πάντα περιστρέφονται γύρω από αυτό.

 Το 1769 με Πατριαρχικό σιγίλιο η Σχολή έγινε Κοινή Σχολή του Γένους, με Γυμνασιάρχη τον Πάτμιο Δανιήλ Κεραμεύς. Απόφοιτοι της Σχολής ήταν διδάσκαλοι του Γένους, λόγιοι, διάσημοι Αρχιερείς και Πατριάρχες. Στο τέλος του 19ου αιώνα έως το 1912, ο εν Αθήναις ιδρυθείς σύλλογος των Μικρασιατών Ανατολή συντηρούσε την Σχολή. Στη Σχολή λειτούργησε Ιερατική Σχολή με Καθηγητές του Ελληνικού Κράτους και λογίους μοναχούς. Η Σχολή παρείχε τη μόρφωση Γυμνασίου και Εκκλησιαστικού Λυκείου και ήταν αναγνωρισμένη ως Κρατικό Ίδρυμα.

 Τον 10^ο μ.Χ. αιώνα, το νησί υπέστη δεινά από τους πειρατές. Ήταν άσημο και έρημο. Τον 11^ο μ.Χ. αιώνα, η Πάτμος πήρε καινούρια ζωή. Το 1453, μετά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, οι πρόσφυγες της Πόλης εγκαταστάθηκαν στο νησί, όπου αργότερα εγκαταβίωσαν και οι πρόσφυγες από την Κρήτη.

 Οι κάτοικοι της νήσου ασχολήθηκαν με τη ναυτιλία και το εμπόριο. Αρχικά είχαν μικρά πλοία. Είχαν αγαθές σχέσεις με τους Οθωμανούς και τους Λατίνους, προκειμένου να ζουν με ησυχία, ασφάλεια και ελευθερία. Κατέβαλαν φόρους και δώρα στους Τούρκους και τους Ενετούς.

 Τον 17ο μ.Χ. αιώνα, το νησί με τη συμβολή της Μονής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου είχε ναυτική και εμπορική ισχύ. Κατά τον 20ετή Ενετοτουρκικό πόλεμο, τον Κρητικό Πόλεμο (1645 - 1669), το νησί ήταν ναύσταθμος των Ενετών. Όταν τέλειωσε ο πόλεμος, η Κρήτη και η Πάτμος περιήλθαν στους Οθωμανούς Τούρκους. Οι κάτοικοι εξακολουθούσαν να αποκτούν πλοία. Η Μονή διαμέσω της Πατμιάδος Σχολής αποκτούσε αίγλη. Το νησί δεν είχε ποτέ ξένους, μόνιμους κατοίκους, παρά μόνο Έλληνες, γεγονός, που ισχύει έως και σήμερα.

© Christina Th.

 Το 1770, στην επανάσταση του Ορλόφ, το νησί καταλήφθηκε από τον Ρωσικό στόλο. Το 1774, με τη συνθήκη Κιουτσούκ-Καϊναρτζή, οι Πάτμιοι επωφελήθηκαν την παρουσία των Ρώσων προξένων στο Αιγαίο Πέλαγος, χρησιμοποίησαν τη ρωσική σημαία, κατασκεύασαν πλοία και ασχολήθηκαν με το θαλάσσιο εμπόριο.

 Το νησί, το οποίο ήταν η πατρίδα του Εμμανουήλ Ξάνθου, ενός εκ των ιδρυτών της Φιλικής Εταιρείας, όταν άρχισε η Επανάσταση στην Πελοπόννησο, υπήρξε ναυτική επαναστατική βάση. Κάτοικοι της νήσου πήραν μέρος στον αγώνα της Εθνεγερσίας. Οι Πάτμιοι επαναστάτες μυήθηκαν από τον Πάτμιο Φιλικό Δημήτριο Θέμελη. Την 12^η Απριλίου του 1821, την Τρίτη της Διακαινησίμου, η Πάτμος ήταν το δεύτερο νησί μετά τις Σπέτσες, το οποίο επαναστάτησε, με τελετή στην Πλατεία της Αγίας Θεοκτίστης, της Λεσβίας. Πραγματοποιήθηκε λιτανεία με προεξάρχοντα τον Πάτμιο Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόφιλο, ο οποίος εκφώνησε λόγο.

 Την 9η Ιουλίου του 1832, με τη συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως, η νήσος περιήλθε στην Οθωμανική αυτοκρατορία έως το 1912, που την κατέλαβαν οι Ιταλοί, στους οποίους παρέμεινε έως την κατάρρευση του Φασισμού, το καλοκαίρι του 1943, που αντικαταστάθηκαν από τους Γερμανούς, οι οποίοι με τη κατάρρευση του Ναζισμού παραδόθηκαν στους Συμμάχους. Την 10η Φεβρουαρίου του 1947, με συνθήκη, η Πάτμος ενσωματώθηκε στην Ελλάδα, με τα άλλα νησιά, τα οποία είχαν κατακτήσει οι Ιταλοί, συντελώντας τη Γενική Διοίκηση Δωδεκανήσου.

© tzinavarotsi.gr  Η Πάτμος συνιστά την έδρα της Πατριαρχικής Εξαρχίας Πάτμου. Η Εξαρχία περιλαμβάνει την Πάτμο, τους Λειψούς, το Αγαθονήσι και τους Αρκιούς. Το νησί διαμέσω της Σεπτής Πατριαρχικής και Συνοδικής Πράξεως και του Νόμου 1155/81 του Ελληνικού Κράτους κηρύχθηκε Ιερά Νήσος. Το νησί τελεί υπό την εκκλησιαστική δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Στην Εξαρχία της Πάτμου ανήκουν οκτώ ενοριακοί Ναοί, το Μοναστηριακό προσκύνημα Παναγία η Διασώζουσα, οι τρεις γυναικείες Μονές της Ζωοδόχου Πηγής, της Μητρός Ηγαπημένου και της Αγίας των Αγίων, τρία Ησυχαστήρια και έξι παλιά ασκηταριά, τα Ιερά Καθίσματα, τα οποία ίδρυσαν οι μοναχοί σε σπήλαια, κοντά στα οποία έφτιαχναν ένα κελί ή ένα μικρό ναό.  Κλίμα κατάνυξης, μυσταγωγίας και μεγαλοπρέπειας επικρατεί στις λειτουργίες της Μεγάλης Εβδομάδας, οι οποίες τελούνται στο ξωκλήσι του Αγίου Ιωάννη, το οποίο είναι χτισμένο στη σπηλιά, το ασκητήριο του Αγίου. Αναβιώνουν έθιμα. Πραγματοποιείται η αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου. Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης στην Πλατεία Δημαρχείου γίνεται η συγκλονιστική τελετή του Αγίου Νιπτήρος, η οποία πραγματοποιείται μόνο στην Πάτμο και στα Ιεροσόλυμα. Την Μεγάλη Παρασκευή τελείται η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης στη Μονή του Αγίου Ιωάννη. Το βράδυ της Ανάστασης, το Άγιο Φως έρχεται εδώ κατευθείαν από τα Ιεροσόλυμα. Υψίστης σημασίας είναι η λειτουργία της Ανάστασης, η οποία γίνεται στη Μονή. Στη λειτουργία της Αγάπης, το Ευαγγέλιο διαβάζεται σε επτά γλώσσες. Τον Δεκαπεντάυγουστο τηρείται το έθιμο με βυζαντινές καταβολές, του επιταφίου της Παναγίας. Ο χρυσοποίκιλτος επιτάφιος της Παναγίας περιφέρεται στα σοκάκια της Πάτμου με πομπή και οι καμπάνες της Μονής και των εκκλησιών ηχούν συνεχώς.   Η Ιερά Μονή της Ζωοδόχου Πηγής βρίσκεται στη Χώρα. Ιδρύθηκε το 1607 από τον Πάτμιο ιερομόναχο Παρθένιο Παγκώστα, ο οποίος την αφιέρωσε στο σωτήρα Χριστό και στη μητέρα του «Χριστώ Σωτήρι και τη Μήτρι αυτού».  Ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί στο Λαογραφικό Μουσείο της Πάτμου, το οποίο είναι στη Χώρα. Στεγάζεται στο αρχοντικό Σημαντήρη του 17ου αιώνα και χτίσητκε από Σμυρναίους μάστορες. Στο Μουσείο εκτίθενται αριστοκρατικά έπιπλα, πίνακες, εικόνες, είδη από την καθημερινή ζωή των Πατμίων των προγούμενων αιώνων.      Στο νησί ποικίλουν οι δραστηριότητες για τους επισκέπτες, όπως είναι το ψαροντούφεκο, οι καταδύσεις και η βόλτα με το σκάφος στα τριγύρω νησιά.  Καταλύματα στην Πάτμο υπάρχουν στην Χώρα και την Σκάλα.  Η επίσκεψη στο νησί προστάζει δοκιμή στην τοπική κουζίνα. Υπάρχουν οι τοπικές συνταγές με φρέσκο ψάρι, το τοπικό τυρί Καλαθωτός και τα γλυκά πουγγιά, τα οποία είναι είτε τηγανητά ή ψητά. Τα ψητά έχουν φύλλο γεμισμένο με ξηρούς καρπούς και άχνη ζάχαρη απο πάνω και αποτελούν το παραδοσιακό γλυκό για τους γάμους, τις βαπτίσεις και τις επετείους. Τοπικό γλύκισμα είναι η παραλλαγή του νησιώτικου αμυγδαλωτού με ανθόνερο.  Στο τέλος του Αυγούστου έως την αρχή του Σεπτέμβρη διεξάγεται στην Πάτμο το Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής, το οποίο άνοιξε τις πύλες του το 2001 και παρουσιάζει υψηλού επιπέδου μουσικές εκδηλώσεις. Μπροστά από τον Ιερό Σπήλαιο της Αποκαλύψεως, καλλιτέχνες και χορωδίες της Ελλάδας και άλλων χωρών του εξωτερικού παρουσιάζουν σε χιλιάδες επισκέπτες τα μουσικά έργα, τα οποία είναι εμπνευσμένα από την Χριστιανική Πίστη τις κατανυκτικές βραδιές του φεστιβάλ. © Christina Geka  Το ταξίδι στην Πάτμο, στο νησί μνημείο, το οποίο έχει βαθιά σχέση με την Ορθοδοξία, αξίζει. Έστω και για μια φορά, ανταμώνεις με την ιστορία, την ωραιότητα και την γαλήνη. Πρόκειται για ένα ταξίδι σωματικής, πνευματικής και ψυχικής ανάτασης και εσωτερικής γαλήνης σε έναν τόπο συναρπαστικό, θεματοφύλακα της σημαντικής ιστορίας, μιας μικρής εκδοχής του Βυζαντίου. Είναι ένας τόπος με τον οποίο δένεσαι και αγαπάς. Κάποιοι αποκαλούν την Πάτμο ως τα Ιεροσόλυμα του Αιγαίου. Συντάκτρια: Α. Τ.